أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

125

قانون ( فارسى )

ريشهء مو را محكم كند و تقويت دهد و سياه گرداند . روغن كوشنه جوانى مو را نگه دارد . روغن بادام و مخصوصا بادام تلخ كه با عسل باشد و همراه بيخ سوسن و موم گداخته چين‌وچروك و لكه‌هاى سياه و سفيد و غيره را دواست . و اگر پختهء روغن بادام را بر سر مالند شوره و سبوس را علاج كند . روغن كرچك لكه‌هاى سفيد و سياه را مداوا كند . روغن شنبليله علاج بدرنگى است و بويژه اگر در پيرامونهاى چشم پديد آيد . دمل و جوش : روغن بادام علاج آماس دردناك ( وثى ؟ ) روغن سوسن سخت شده‌هاى كهنه را مىگدازد و از بين مىبرد . زخم و قرحه : روغن گرچك علاج جوشهاى غليظ و گرى است . روغن شنبليله سعفه را از بين مىبرد . روغن آس در مداواى قرحه مفيد است . روغن كوشنه در كمترين وقت گرى و خارش را بر طرف سازد . مفاصل : روغن بادام از احساس درد و سوزش ( وثى ) مفيد است . روغن بابونه رفع خستگى كند . روغن سوسن و روغن شبت هم رفع خستگى كنند و هم از سرمازدگى نافعند . سر : روغن بادام دواى سردرد ، تپش و وزوز و سوت داخل گوش است . روغن بادام تلخ فايده‌هاى بسيار دارد و بسيار لطيف است . اكثر فايده‌اش در مداواى گرفتگى گوش و وزوز گوش است و كرم گوش را بيرون مىآرد . روغن گل در علاج التهاب دماغ بسيار مؤثر است . ورمهايى را كه در حال پيدايشند بازمىدارد . تقويت مغز كند و هوش را افزايش دهد و مزاجش نزديك به معتدل است . و ازاين‌رو جالينوس دربارهء روغن گل فرمايد : تن بسيار سرد را گرم و تن گرم را سرد گرداند . و نظريهء من در اين‌باره اين است كه : در معتدل گردانيدن تن گرم مزاج مؤثرتر است تا سرد مزاج . روغن غار و روغن سداب سردرد مزمن را از بين مىبرند . روغن شنبليله شورهء سر را نافع است . روغن كرچك در علاج قرحهء سر ، ورمهاى سر ، درد گوش مفيد است . اندامان غذا : روغن بادام براى طحال خوب است و براى معده خوب نيست ، زيرا معده را گران مىكند . اندامان دفعى : روغن گزنه و روغن كاجيره شكم را روان سازند . روغن گل اگر با ماده‌اى برخورد كند كه نياز به لغزانيدن داشته باشد مسهل است . و در حالت اسهال مراره‌اى قبض است . روغن كرچك مسهل است و كرم كدو را بيرون آرد . روغن بادام در معالجهء درد گرده ، بند آمدن بول ، سنگ و درد مثانه و زهدان و خفگى زهدان سودمند است . روغن سوسن زايش را آسان كند . تناول يا حقنه آن درد زهدان را بر طرف مىنمايد و در همه اين حالات روغن شنبليله همان تأثير را دارد . و علاوه بر سختى زهدان زخمهاى درونى زهدان را از بين مىبرد و زايمان سخت را آسان كند . روغن كرچك در علاج ورمهاى پيزى ، بهم‌آمدن زهدان و برگشته شدن آن سودمند است . تبها : روغن بابونه در علاج تبهاى درازمدت از روغن گل مفيدتر است ، روغن شبت در مداواى تب‌لرزه بسيار خوب است . جانشين : بدل روغن بشام مرّ مايع يا به وزن آن روغن جوجادو با نصف وزنش روغن نارگيل و ربع وزنش روغن زيتون كهنه است . بدل روغن غار زفت و قير تر است . بدل روغن سوسن روغن غار است . بدل روغن گزنه روغن كاجيره است كه از روغن گزنه ناتوان‌تر است . بدل روغن حنا روغن مرزنگوش است . بدل روغن نيلوفر روغن گل يا روغن بنفشه است . به‌جاى روغن كرچك مىتوان روغن ترب ، يا روغن كتان به كار برد به شرطى كه روغن كتان تغييرى نيافته باشد . دراج : پرنده‌ايست مشهور . گوشت دراج از گوشت كبك و انواع كبوتر بهتر است . از گوشت تذرو